Gezond op reis en gezond weer thuis
'Wie verre reizen maakt, kan veel verhalen', luidt het spreekwoord. Soms gaan die verhalen over vervelende ziektes, maar je kunt veel doen om die zoveel mogelijk te voorkomen, te beginnen met een goed advies op maat.
In de Djoserbrochure en in onze uitgebreide reisinformatievind je al heel wat richtlijnen voor voorzorgsmaatregelen. Maar raadpleeg voor een persoonlijk advies altijd een medische instantie, bij voorkeur een die gespecialiseerd is in reizigersadviezen. Die vind je vooral in de grote steden, vaak hebben de grotere GGD's een speciale afdeling, maar je kunt ook goed terecht in sommige academische ziekenhuizen of op specifieke adressen als het Rotterdamse Havenziekenhuis of de Tropen Informatie Poli (TRIP) in Leiden.
Al die instellingen werken op basis van dezelfde informatie, verstrekt door het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR), maar kijken vervolgens wat voor jouw persoonlijke situatie de verstandigste voorzorgsmaatregelen zijn. Zo kan het gebeuren dat mensen die dezelfde reis maken, verschillende adviezen krijgen. Aan de basis van een goed advies ligt een vragenformulier. In sommige gevallen kan het zelfs van levensbelang zijn dat je dat serieus invult. Arts-apotheker R. Tjon Soei Len van TRIP in Leiden: "Als je medicijnen gebruikt, kunnen die soms in combinatie met een vaccinatie of malariaprofylaxe ziekte veroorzaken. Je moet bijvoorbeeld rekening houden met chronische aandoeningen als diabetes, maar ook met zwangerschap, zelfs als je alleen nog maar van plan bent (op korte termijn) zwanger te worden."
'Een advies is meer dan een prik' luidt Tjons devies. "Niet alle vaccinaties geven volledige bescherming en dat geldt ook voor malariatabletten. Bovendien bestaan er aandoeningen waar geen vaccin tegen bestaat, zoals dengue. Daarom kijken we altijd naar het geheel van risicofactoren: je weet welke aandoeningen in een bepaald gebied voorkomen, maar het is lang niet altijd nodig om dan ook meteen over te gaan tot vaccinatie. Er zijn verschillende manieren van besmetting: via inademing, via voedsel/ drank/sanitair, via seksueel contact of via de huid. Als je bijvoorbeeld geen seksuele contacten aangaat met lokale bewoners, heb je ook geen vaccinatie tegen hepatitis B nodig."
Malaria is het moeilijkst onder de duim te houden, omdat er geen vaccin tegen bestaat
Arts-parasitoloog H.J. van der Kaay staat samen met Tjon in voor de TRIPadviezen op maat: "Jaarlijks gaan anderhalf miljoen Nederlanders buiten Europa op reis. Het scheelt nogal wat of je van je airconditioned vliegtuig in de airconditioned bus stapt en alleen in airconditioned hotels overnacht of dat je als backpacker in achterafhotelletjes slaapt, kampeert of misschien bij mensen thuis overnacht. Maar je moet je ook bewust zijn dat je risico kunt lopen als je bijvoorbeeld tijdens je verzorgde programma een dagje de jungle intrekt. Wij zijn ingesteld op al die categorieën, maar de reiziger moet zelf natuurlijk wel aangeven wat hij precies gaat doen."
Volgens Van der Kaay, gepensioneerd hoogleraar in de wereldgezondheidszorg, is malaria het moeilijkst onder de duim te houden, omdat er geen vaccin tegen bestaat. "We hebben alleen onderdrukkende middelen, die onbetrouwbaar worden door slordig slikken en doordat parasieten er ongevoelig voor worden." Hij meent dat er al veel gewonnen zou zijn wanneer het reisschema wordt afgestemd op het malariarisico: "Zorg dat het malariagebied aan het eind van de reis zit. Je hoeft dan minder lang te slikken, maar bovendien ben je meteen daarna thuis, met goede medische hulp onder handbereik. Wees erop bedacht dat iedere 'griep' tijdens en na zo'n reis malaria kan zijn, tot het tegendeel is bewezen. Voor de gevreesde vorm malaria tropicana geldt dat tot ongeveer vier maanden na terugkeer uit het malariagebied."
Wel of geen klamboe?
Een muskietennet meenemen is lang niet altijd zinvol. In hotelkamers met airconditioning of ventilator is het overbodig, daar hebben muggen namelijk een hekel aan, in andere hotels hangt de klamboe vaak al boven je bed. Verder moet je bedenken dat een klamboe alleen bescherming biedt als er geen openingen in zitten waar een muskiet doorheen kan en als het gaas is bewerkt met bijvoorbeeld permethrine, dat dodelijk is voor de muggen die erop gaan zitten. Regelmatig onderhoud is dus nodig, bovendien moet je je net ook nog kunnen ophangen. Alternatieven zijn er ook: goede horren, anders na zonsondergang ramen (en eventueel deuren) gesloten houden en de kamer mugvrij maken. Als je 's avonds buiten eet kun je bijvoorbeeld een spiraalvormig anti-mugbrandertje onder tafel zetten. Verder de onbedekte huid, de randen van de kleding of het laken behandelen met anti-muggenmiddel.
Dengue
Dengue of knokkelkoorts wordt overgebracht door een muggensoort die genoeg heeft aan een heel klein beetje water, dat niet eens schoon hoeft te zijn. Een oud blikje of zelfs de oksel van een bananenplant, het is voldoende als de mug er haar eitjes in kwijt kan. In tegenstelling tot malariamuggen slaan de denguemuggen bij daglicht en in de vroege avond toe en vooral in stedelijke gebieden. Het enige dat helpt is zorgen dat je niet gestoken wordt. De laatste tijd worden vooral anti-muggenmiddelen met 30% DEET aanbevolen, te smeren op de onbedekte huid, of op kleding (sokken en kragen). Maar je kunt ook minder agressieve, natuurlijke middelen gebruiken, zoals eucalyptusolie: iets minder lang werkzaam, maar de Indonesische bevolking gebruikt het al jaren en je kunt het als obat njamuk (= middel tegen muskieten) op de plaatselijke markt kopen.
In de Djoserbrochure en in onze uitgebreide reisinformatievind je al heel wat richtlijnen voor voorzorgsmaatregelen. Maar raadpleeg voor een persoonlijk advies altijd een medische instantie, bij voorkeur een die gespecialiseerd is in reizigersadviezen. Die vind je vooral in de grote steden, vaak hebben de grotere GGD's een speciale afdeling, maar je kunt ook goed terecht in sommige academische ziekenhuizen of op specifieke adressen als het Rotterdamse Havenziekenhuis of de Tropen Informatie Poli (TRIP) in Leiden.Al die instellingen werken op basis van dezelfde informatie, verstrekt door het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR), maar kijken vervolgens wat voor jouw persoonlijke situatie de verstandigste voorzorgsmaatregelen zijn. Zo kan het gebeuren dat mensen die dezelfde reis maken, verschillende adviezen krijgen. Aan de basis van een goed advies ligt een vragenformulier. In sommige gevallen kan het zelfs van levensbelang zijn dat je dat serieus invult. Arts-apotheker R. Tjon Soei Len van TRIP in Leiden: "Als je medicijnen gebruikt, kunnen die soms in combinatie met een vaccinatie of malariaprofylaxe ziekte veroorzaken. Je moet bijvoorbeeld rekening houden met chronische aandoeningen als diabetes, maar ook met zwangerschap, zelfs als je alleen nog maar van plan bent (op korte termijn) zwanger te worden."
'Een advies is meer dan een prik' luidt Tjons devies. "Niet alle vaccinaties geven volledige bescherming en dat geldt ook voor malariatabletten. Bovendien bestaan er aandoeningen waar geen vaccin tegen bestaat, zoals dengue. Daarom kijken we altijd naar het geheel van risicofactoren: je weet welke aandoeningen in een bepaald gebied voorkomen, maar het is lang niet altijd nodig om dan ook meteen over te gaan tot vaccinatie. Er zijn verschillende manieren van besmetting: via inademing, via voedsel/ drank/sanitair, via seksueel contact of via de huid. Als je bijvoorbeeld geen seksuele contacten aangaat met lokale bewoners, heb je ook geen vaccinatie tegen hepatitis B nodig."
Malaria is het moeilijkst onder de duim te houden, omdat er geen vaccin tegen bestaat
Arts-parasitoloog H.J. van der Kaay staat samen met Tjon in voor de TRIPadviezen op maat: "Jaarlijks gaan anderhalf miljoen Nederlanders buiten Europa op reis. Het scheelt nogal wat of je van je airconditioned vliegtuig in de airconditioned bus stapt en alleen in airconditioned hotels overnacht of dat je als backpacker in achterafhotelletjes slaapt, kampeert of misschien bij mensen thuis overnacht. Maar je moet je ook bewust zijn dat je risico kunt lopen als je bijvoorbeeld tijdens je verzorgde programma een dagje de jungle intrekt. Wij zijn ingesteld op al die categorieën, maar de reiziger moet zelf natuurlijk wel aangeven wat hij precies gaat doen."Volgens Van der Kaay, gepensioneerd hoogleraar in de wereldgezondheidszorg, is malaria het moeilijkst onder de duim te houden, omdat er geen vaccin tegen bestaat. "We hebben alleen onderdrukkende middelen, die onbetrouwbaar worden door slordig slikken en doordat parasieten er ongevoelig voor worden." Hij meent dat er al veel gewonnen zou zijn wanneer het reisschema wordt afgestemd op het malariarisico: "Zorg dat het malariagebied aan het eind van de reis zit. Je hoeft dan minder lang te slikken, maar bovendien ben je meteen daarna thuis, met goede medische hulp onder handbereik. Wees erop bedacht dat iedere 'griep' tijdens en na zo'n reis malaria kan zijn, tot het tegendeel is bewezen. Voor de gevreesde vorm malaria tropicana geldt dat tot ongeveer vier maanden na terugkeer uit het malariagebied."
Wel of geen klamboe?
Een muskietennet meenemen is lang niet altijd zinvol. In hotelkamers met airconditioning of ventilator is het overbodig, daar hebben muggen namelijk een hekel aan, in andere hotels hangt de klamboe vaak al boven je bed. Verder moet je bedenken dat een klamboe alleen bescherming biedt als er geen openingen in zitten waar een muskiet doorheen kan en als het gaas is bewerkt met bijvoorbeeld permethrine, dat dodelijk is voor de muggen die erop gaan zitten. Regelmatig onderhoud is dus nodig, bovendien moet je je net ook nog kunnen ophangen. Alternatieven zijn er ook: goede horren, anders na zonsondergang ramen (en eventueel deuren) gesloten houden en de kamer mugvrij maken. Als je 's avonds buiten eet kun je bijvoorbeeld een spiraalvormig anti-mugbrandertje onder tafel zetten. Verder de onbedekte huid, de randen van de kleding of het laken behandelen met anti-muggenmiddel.
Dengue
Dengue of knokkelkoorts wordt overgebracht door een muggensoort die genoeg heeft aan een heel klein beetje water, dat niet eens schoon hoeft te zijn. Een oud blikje of zelfs de oksel van een bananenplant, het is voldoende als de mug er haar eitjes in kwijt kan. In tegenstelling tot malariamuggen slaan de denguemuggen bij daglicht en in de vroege avond toe en vooral in stedelijke gebieden. Het enige dat helpt is zorgen dat je niet gestoken wordt. De laatste tijd worden vooral anti-muggenmiddelen met 30% DEET aanbevolen, te smeren op de onbedekte huid, of op kleding (sokken en kragen). Maar je kunt ook minder agressieve, natuurlijke middelen gebruiken, zoals eucalyptusolie: iets minder lang werkzaam, maar de Indonesische bevolking gebruikt het al jaren en je kunt het als obat njamuk (= middel tegen muskieten) op de plaatselijke markt kopen.
