Alle risico's zijn nu gedekt

De kleinste uithoeken van de aardbol zijn voor velen bereikbaar geworden. Vakanties worden steeds avontuurlijker, en tegelijkertijd worden ook de reizigers beter beschermd. Naast reis- en annuleringsverzekeringen en het Garantiefonds, bestaat er sinds kort ook het Calamiteitenfonds dat alle overige risico's dekt: van politieke onrust tot aardbevingen. Mr. Hans van den Broek is voorzitter van het nieuwe Calamiteitenfonds. Journalist Arnold Durlager (o.a. Telegraaf) sprak met hem.

Tweede-Kamerlid voor het CDA, minister van Buitenlandse Zaken, Euro-commissaris, en sinds kort ook voorzitter van het Calamiteitenfonds. Mr. Hans van den Broek: "Ik heb over die nieuwe functie niet lang nagedacht. Een uitdaging. Het heeft alles te maken met het buitenland; nergens ter wereld bestaat zo'n vakantiezekerheid als in ons land. Het dekt de laatste onverzekerde risico's van vakantiereizen. Als dit goed van de grond is, kan ik ermee aan de slag in de Europese Unie. Een voorbeeldproject van verbeteringen voor de consumenten van het nieuwe Europa."

De Stichting Calamiteitenfonds Reizen is een aanvulling op alle bestaande reisverzekeringen. Het beschermt vakantiegangers tegen financiële schade als gevolg van calamiteiten of dreigende calamiteiten; die was tot nu toe niet gedekt. De kosten: een verplichte bijdrage van ƒ 7,50 per boeking voor maximaal negen personen. De dekking: onbeperkt. Inmiddels nemen 230 Nederlandse reisorganisaties - goed voor ruim 90% van het Nederlandse reisaanbod - deel aan het fonds. In geval van een natuurramp, politieke onrust of geweld worden bedreigde landgenoten te hulp geschoten en desnoods gerepatrieerd.
En bij vooraf voorspelbare calamiteiten kan de vakantie kosteloos worden geannuleerd; dan geeft het Calamiteitenfonds een reisverbod.

Risico's inschatten
Mr. Hans van den Broek: "We scannen dagelijks de wereld af om de risico's zo juist mogelijk in te schatten. De onmisbare signalen voor een juiste beoordeling van die risico's komen van medewerkers van reisorganisaties op de vakantiebestemmingen, maar ook van onze diplomaten, de ANWB en bijvoorbeeld van een tv-kanaal als CNN. Zij zijn de vinger aan de pols van de buitenlandse vakantieoorden."

Al in de eerste maanden zijn duizenden vakantiegangers door het Calamiteiten-fonds 'uit de nood geholpen'. Van den Broek: "En daar kunnen nu al nog eens duizenden worden bijgeteld die door onze besluiten zonder kosten van de nog niet begonnen reis konden afzien. In totaal is er in de eerste negen maanden ruim ƒ 2,2 miljoen uitgekeerd naar aanleiding van calamiteiten op veertien bestemmingen, van Australië tot Zwitserland, als gevolg van overstromingen, bosbranden, aard-bevingen, blokkades, politieke onlusten, oorlog en ander geweld."

Vakantiegangers worden nu dus beschermd door het Garantiefonds tegen faillissementen van reisbedrijven, door reis- en annuleringsverzekeringen en door het Calamiteitenfonds. Waar blijft de persoonlijke verantwoordelijkheid? Is reizen nog wel avontuurlijk, en zo niet: onnatuurlijk beschermd geworden? Van den Broek: "Calamiteiten en reisavonturen zijn twee verschillende zaken. Niemand zit tijdens z'n vakantie op een calamiteit of andere ellende te wachten. En laten wij ook niet vergeten dat Nederlanders er in de hele wereld om bekend staan dat zij hun zaakjes goed verzekerd willen hebben. Het is dus niet vreemd dat deze vorm van zorg in ons land ontstaat en daarna door anderen wordt overgenomen."

Veel open lijnen
Als oud-minister van Buitenlandse Zaken en Eurocommissaris kan Van den Broek zijn kennis van de wereld goed gebruiken voor het maken van juiste inschattingen. "Ja, wat dat betreft zijn er veel open lijnen. Ik ben ook blij dat de Calamiteiten Commissie - naast vertegenwoordigers van de reissector en de ANWB - wordt gedragen door een zeer ervaren functionaris van Buitenlandse Zaken. Beslissingen nemen we gezamenlijk, zonder last van ruggespraak. Het kan dus best zijn dat onze besluiten om wel of niet naar sommige bestemmingen te reizen, afwijken van die van Buitenlandse Zaken."

Is dat niet vreemd? Van den Broek: "Het lijkt misschien zo. Maar het is volstrekt logisch. Het ministerie van Buitenlandse Zaken stelt zich tot doel voor Nederlandse staatsburgers zo veel mogelijk risico uit te sluiten.
Het Calamiteitenfonds gaat een stap verder en stelt: wat is het maximale risico dat gedekt kan worden?
Dat betekent natuurlijk dat Buitenlandse Zaken in het algemeen eerder met een waarschuwend advies komt dan het Calamiteitenfonds met een bindend reisverbod. Overigens, dat geldt slechts voor politieke omstandigheden. Het ministerie geeft bijvoorbeeld ook geen adviezen bij - dreigende - natuurrampen."

Een vakantieganger die zijn vakantie moet afbreken als gevolg van molest - oorlog, politieke onrust, opstootjes en geweld - of vanwege een natuurramp krijgt dus in principe nu alles vergoed? "Ja, maar natuurlijk wel in redelijkheid. Een vakantie die voor de helft is genoten wordt niet volledig vergoed. Maar evacuatie en alle andere kosten van hulpverlening worden volledig vergoed. De reisorganisatoren en reisverzekeraars blijven natuurlijk hun eigen verantwoordelijkheden houden."

Overmachtsituaties
Dat is toch een zeker risico, een discussie over wat wel en niet als calamiteit moet worden beschouwd. Van den Broek: "Een calamiteit in de zin van de regeling is een gebeurtenis die wordt veroorzaakt door molest - dus oorlog, geweld en dergelijke - of door een natuurramp. Het moet dan uiteraard wel van zodanige aard en omvang zijn dat voortzetting van de reis dan in redelijkheid niet mogelijk is. Dat kan zijn omdat gevaar voor persoon en goederen van de consument bestaat of omdat de infrastructuur op de vakantiebestemming substantieel is aangetast. Het gaat dus om onvoorziene (en overigens ook niet anderszins verzekerbare) overmachtsituaties."

Hoe is een calamiteit te voorspellen? Wat heeft dat voor gevolgen voor vakanties die nog moeten beginnen? Van den Broek: "Dat is voor de commissie een van de lastigste opdrachten. Een kwestie van inschatten met behulp van tal van deskundigen, zowel op de desbetreffende bestemming als in eigen land. De ANWB heeft tal van deskundigen, Buitenlandse Zaken heeft goede graadmeters. Alleen al de acute dreiging van een calamiteit kan een reisverbod opleveren, en dus voor vakantiegangers het recht op een uitkering inzake de geleden schade of het annuleren van de reis. Als er van zo'n situatie sprake is, kan de consument die nog niet op reis is zich op overmacht beroepen en zal hij zijn vooruitbetaalde reissom van de reisorganisatie terugkrijgen. In het algemeen zal de reisorganisatie dan in goed overleg een vervangende reis trachten te regelen."

Niet dubbel verzekerd
Zijn we nu niet - gezien de tamelijk brede dekking van reis- en annuleringsverzeker-ingen en het Calamiteitenfonds - in een aantal opzichten dubbel verzekerd? Van den Broek: "Nee. Reisverzekeraars dekken in beginsel alleen gebeurtenissen die verband houden met de individuele omstandigheden van de verzekerde.

Het Calamiteitenfonds geeft juist een garantie af voor gebeurtenissen die door externe factoren worden veroorzaakt en die een heel collectief kunnen treffen. Maar nog belangrijker is dat alle verzekeraars overmachtsituaties in beginsel van dekking uitsluiten. En het Calamiteiten-fonds dekt juist die overmachtsituaties.
Er is geen enkele doublure tussen reis- en annuleringsverzekeringen enerzijds en de garantie van het Calamiteitenfonds anderzijds. Men zou kunnen zeggen dat het Calamiteitenfonds dáár begint waar de reisverzekeringen ophouden." Zijn de reisorganisaties dan niet zelf ook aansprakelijk voor deze risico's? Van den Broek: "Nee. Ook hier geldt krachtens het gewone recht dat in overmachtsituaties iedere partij de eigen schade draagt; dus ook de consument."

Wie bepaalt eigenlijk of de consument recht heeft op een uitkering? Zit het bestuur van het fonds niet met een conflict omdat men én op de centen moet letten én die moet uitgeven voor hulp? Van den Broek: "Het stichtingsbestuur onderkent dat elke schijn van dubbele belangen moet worden vermeden.
De leden in die commissie worden benoemd door het ministerie van Buitenlandse Zaken, de ANWB en de reisbranche. Alleen de voorzitter wordt benoemd door het bestuur. De commissie functioneert op haar beurt volstrekt onafhankelijk van het bestuur. In dat opzicht is er dus sprake van machtenscheiding. De commissie bepaalt in onafhankelijkheid, daarover kan niet gediscussieerd worden. Al is er voor de reissector een mogelijkheid van beroep: niet voor de consument."

Niet dwingen
Wat gebeurt er met vakantiegangers die eventueel niet gerepatrieerd willen worden? Van den Broek: "Uiteraard kunnen wij niemand dwingen naar huis te gaan in een vliegtuig dat wij beschikbaar stellen. Evacuatie en repatriëring naar Nederland zijn onze laatste redmiddelen. Daar gaat een zorgvuldige afweging aan vooraf. Indien een consument de door ons aangeboden hulp weigert, komen de gevolgen uiteraard voor eigen rekening. Het behoeft geen betoog dat wij niet nóg een keer een vliegtuig kunnen sturen wanneer alsnog van gedachten wordt veranderd. Overigens wordt zo veel mogelijk aansluiting gezocht bij de wensen van de vakantiegangers. Dat lukt bij kleinere groepen met goed overleg uiteraard beter op maat dan bij grootschalige operaties."

Ook Djoser is aangesloten bij het Calamiteitenfonds.
Wie een reis boekt bij Djoser, geniet dus alle voordelen die dit fonds biedt.